Fizyka jazdy w GTA 4 vs GTA 5: Dlaczego model z 2008 roku jest unikalny?

Jeśli grałeś w GTA IV, a potem wsiadłeś za kierownicę w GTA V, poczułeś różnicę natychmiast. Auta w piątce prowadzą się inaczej — lżej, pewniej, przewidywalniej. Dla jednych to postęp. Dla innych — krok wstecz. Debata o fizyce jazdy między GTA IV a GTA V trwa od ponad dekady i jest jednym z najbardziej zażartych sporów w społeczności GTA. Jeśli interesuje cię szersze porównanie obu gier, przeczytaj GTA 4 vs GTA 5 — pełne zestawienie.

Silnik RAGE i co z nim zrobiono

Obie gry używają tego samego silnika graficznego RAGE (Rockstar Advanced Game Engine). Ale model fizyki pojazdów między edycjami zmienił się radykalnie.

W GTA IV silnik fizyczny był połączony z Euphoria — systemem proceduralno-animacyjnym od Natural Motion, który odpowiadał za zachowanie postaci, ale wpływał też na ogólną "wagę" wszystkich obiektów w grze. Efekt był taki, że pojazdy zachowywały się jak realne obiekty o określonej masie, środku ciężkości i momencie bezwładności.

W GTA V Rockstar zmodyfikował model fizyczny pod kątem grywalności. Auta stały się bardziej responsywne i mniej skłonne do utraty kontroli. Technicznie gra wygląda lepiej. Ale fizycznie — jest mniej realistyczna.

Masa i moment bezwładności

Najważniejsza różnica między fizyką GTA IV a GTA V to wyczuwalna masa pojazdów.

W GTA IV każde auto ma inercję. Gdy skręcasz, czujesz, że środek ciężkości przesuwa się na zewnątrz zakrętu. Cięższe pojazdy reagują wolniej. Przy gwałtownym hamowaniu samochód "nurza nos". Przy ostrym zakręcie może stanąć na dwóch kołach. Wywrotki zdarzają się przy prędkościach, które w GTA V są całkowicie bezpieczne.

W GTA V auta mają pewną inercję, ale jest ona stłumiona. System aktywnie "pomaga" graczowi utrzymać kontrolę — coś w rodzaju elektronicznego stabilizatora. Gwałtowne skręty są bardziej wybaczalne. Wywrotki zdarzają się rzadko nawet przy dużej prędkości.

Dla kogoś, kto szuka arkadowej zabawy, GTA V jest lepsze. Dla kogoś, kto chciałby poczuć, że prowadzi prawdziwy samochód — GTA IV jest bliższe. Tę różnicę najlepiej widać na najszybszych samochodach w GTA IV — Infernus czy Comet przy realistycznej fizyce wymagają prawdziwego opanowania.

Zawieszenie i zachowanie w zakrętach

W GTA IV zawieszenie działa widocznie. Samochód kołysze się przy nierównościach terenu, wchodzi w przechyły przy skrętach, "siada" przy przyśpieszeniu i "wstaje" przy hamowaniu. Różnica między autem z krótkim sportowym zawieszeniem (jak Sultan RS) a wysokim SUV-em jest wyraźna nie tylko w osiągach, ale w całym zachowaniu.

W GTA V zawieszenie też istnieje — szczególnie widoczne w terenie, gdzie gra błyszczy. Ale na drodze asfaltowej różnice między typami pojazdów są mniej wyraźne. SUV-y i sedany prowadzą się bardziej podobnie do siebie niż w GTA IV.

System uszkodzeń

To obszar, w którym GTA IV jest wyraźnie lepsze.

W GTA IV karoseria odkształca się w miejscach uderzeń. Drzwi się otwierają po bocznych kolizjach. Maska wgina się asymetrycznie. Koła można strzelić. Silnik można uszkodzić i auto zatrzyma się z unoszącym się dymem. Każde auto ma swoją "fizyczną historię" wypadków widoczną w uszkodzeniach.

W GTA V system uszkodzeń jest uproszczony. Auta brudzą się, rysują, zgniatają — ale mniej szczegółowo i mniej wiarygodnie. Nowe wersje GTA V (PS4/PS5/PC) poprawiły wizualnie uszkodzenia, ale model fizyczny odkształceń wciąż nie dorównuje GTA IV.

Dla osób bawiących się fizyką demolderby — GTA IV jest po prostu lepsze.

Napęd a zachowanie

W GTA IV napęd pojazdu ma realny wpływ na prowadzenie:

• FWD (przedni napęd): Tendencja do podsterowywania w zakrętach, ale stabilne na wprost. Zwykły Sultan, większość samochodów osobowych.
• RWD (tylny napęd): Oversteering przy gwałtownym gazu, efektowny drift możliwy. Comet, Infernus, Banshee.
• AWD (napęd 4x4): Stabilny, wybaczający, bardzo dobry w złych warunkach. Sultan RS, Patriot.

W GTA V te różnice też istnieją, ale są mniej wyraźne. Driftowanie w GTA V jest łatwiejsze i bardziej "kontrolowane" niż w GTA IV, gdzie drift wymaga prawdziwej umiejętności.

Kolizje i zachowanie NPC

W GTA IV wypadek drogowy wygląda jak wypadek. Auta na siebie wpadają, odkształcają się, odskakują zgodnie z fizyką. NPC-kierowcy tracą kontrolę nad pojazdami w wiarygodny sposób.

Szczególnie widoczne jest to przy kolizjach z silnikiem Euphoria, który odpowiada za animacje postaci. Kierowca w rozbijającym się aucie instynktownie zakrywa twarz. Pasażer po wywrotce leży nieprzytomnie, a nie stoi od razu. Detale, które GTA V po części porzuciło.

Dlaczego Rockstar zmienił model?

Odpowiedź jest prosta: GTA V było projektowane dla szerszej publiczności. Model jazdy z GTA IV był często krytykowany za zbyt dużą trudność. Auta "jeździły jak łódź" — to najczęstsza skarga. Dla casualowych graczy, którzy chcieli po prostu pojeździć i bawić się, GTA IV bywało frustrujące.

Rockstar wybrał grywalność kosztem realizmu. Z biznesowego punktu widzenia to dobra decyzja — GTA V sprzedało się w ponad 200 milionach kopii. Z artystycznego — to kwestia gustu. Warto pamiętać, że historia powstania GTA IV pokazuje, jak ambitne i nowatorskie były założenia Rockstara przy tworzeniu czwórki — i dlaczego model fizyczny był tak ważnym elementem tej wizji.

Warto przy tym pamiętać, że GTA IV też nie jest symulatorem jazdy. To wciąż gra z uproszczoną fizyką. Różnica polega na tym, że GTA IV upraszcza w stronę wagi i konsekwencji, a GTA V upraszcza w stronę responsywności i wygody.

Kto ma rację w tej debacie?

Obie strony mają argument. Gracze preferujący GTA IV vs GTA V jako całość często wskazują fizykę jazdy jako jeden z głównych powodów, dla których czwórka jest dla nich lepsza. Fani GTA V odpowiadają, że model jazdy musi służyć grze, a nie być celem samym w sobie.

Prawda jest gdzieś pośrodku. GTA IV ma lepszy model fizyczny pojazdów — bardziej realistyczny, bardziej złożony, bardziej wymagający. GTA V ma lepiej dopasowany do reszty gry model jazdy — szybszy, bardziej responsywny, mniej frustrujący przy misjach, które wymagają precyzji manewrowania.

Jeśli cenisz realizm i złożoność — GTA IV. Jeśli cenisz płynność i dostępność — GTA V. To nie jest kwestia obiektywnie lepszego, to kwestia tego, czego szukasz w grze. I dlatego ta debata nie skończy się nigdy.